Hoşgeldiniz...
KeseKoyu.Net sitesine hoşgeldiniz...

Bugün , Saat:

Bizi Facebook'da Takip Edin
Anketler

HARMANLARIMIZ 01.Mayis.2007

Yazıyı Ekleyen:
Arif KIRKPINAR
Eklenme Tarihi:
1.9.2009 00:00

Harman kelimesi her köy gibi bizim Köy içinde özellikle , çok sey ifade eder.Ifade eder de acaba simdiki gençligimize ne ifade eder bilmiyorum…

Bana gelince; bu kelime benim için çok sey ifade,ediyor, çocuklugumu,gençligimi,özgürlügümü hep bu gizemli kelime içerisinde buluyorum..

Gelin sizlere harman vaktinden baslayarak kendi yasantimi ve hatirladiklarimi yazayim, yazayim da bana hak verin, sizlere de geçmisiniz hakkinda bilgi vereyim . .

Öncelikle harman nedir. Harman hasatlarin yapilarak toplandigi ve de düvenlerle yapilan hasattan ürün alindigi yerdir. Köyümüzün cografi yapisi harmana ve harman vaktine ayri bir anlam kazandirmistir.

Köyümüzde;
• YAZIKÖY YANINDA
• YAZI’ DA
• YARGASI’ NDA
• ORTAMEKTEP’ DE
• AGLARDINDA
• SABANDEDE
• ÇIGDEMLIK
• TUZLUPINAR’DA
• KISLA’ DA olmak üzere yedi yerde harman kurulurdu.

Köyde yagmur mevsimin bitmesi üzerine bu yerlerde eski harman yerleri temizlenir üzerinde ahsaptan yapilmis sürgünün gidecegi sekilde düzlenir ve tüm taslari temizlenirdi.

Hasat mevsimin baslamasi ( haziran ay’i sonu-temmuz ortalarinda ) ile birlikte önce fiy ekenler sonra arpa ekenler saplari ( kesilmis bugdaygillere verilen ad ) bu harmanlara yigar ve kurumalarini beklerlerdi. (Tam bu yaziyi yazarken genç bir çalisanimiza sap nedir diye sordum; düsündü hemen söyleyecegim dedi internetten bakti.ve Sap genelde hayvanlarda görülen bulasici bir hastalik diye söyleyince ben koptum ve de bu yaziya devam etmeye karar verdim. ) Bu arada önceden her evin elinden is gelenleri , harman vaktinden önce; düvenleri gözden geçirir, düsen çakmak taslarini altina çakarlar ( düvenlerin altina saplari kesmesi için çakilan kesici olan çakmak tasi ), tirmik,yaba,boyunduruk,dirgenleri , saman tasidiklari çitleri, kagni arabalari, hayvanlara takilan kosum malzemelerini ,hatta hayvanlarinin pisliklerini koyacaklari tenekeleri , mandasi olanlar manda göllerini temizlerler ve de kagni arabalari,övendereler ,tüm malzemeleri tekrar tekrar gözden geçirirlerdi.

Önce ; Yaziköy,Yargasi ve Yazida harmanlar kurulur bilahare Saban dede ve Aglardin da ve Çigdemlikte daha sonra Kisla harmanlarinda , harman yapilirdi.

Tarlalarda ekilen bugday,arpa,fiyin sararan basaklar kuruduktan sonra Tirpanla; tirpanla biçilemeyen yerler de orakla biçilirdi. Genellikle kiraç yerlerin mahsülleri kisa oldugu için orakla biçilirdi.. Orakla biçilme isine irgatlik denirdi. Orak kullanan kisilere ise irgat denirdi…Köyümüzdeki irgatlik genellikle imece usulü kadinlar tarafindan yapilir, erkelerde tirpan biçerlerdi.Irgatlar bir tarlada on bazen on bes kadindan olusurdu.Kadinlarimiz bu tarlalarda maniler söyleyerek orak sallarlar ve destelerini yaparlardi.Deste ( biçilen saplarin toplu hali ) yapilan mahsulde erkekler tarafindan anadutlarla toplanir kagni arabalarina yüklenerek veya yigin yapilarak toplanirdi. Dökülen veya küçük saplarda tirmiklarla toplanirdi..Evet en zor is kanimca bu tirmiklama isiydi çünkü genellikle bu isi çocuklar veya bayanlar yapardi.

Tarlada ekin biçilirken ; Benim en çok tirpanin söylenen manilerin disinda ; tirpanin ekini biçerken çikardigi ses , Tirpani çekislerken çikan ses ( Tirpanin kesen agzi çekislenerek daha iyi kesmesi saglanirdi) , birde kadinlarin öglen yemeginde toplanarak yemek yemeleri, buz gibi testiden ayran ve su içmeleri çok hosuma giderdi..Evet testi denince o testinin agzinin kapatilarak ( yilan girmemesi için ) gölge bir yerde özenle saklanmasi nedense benim unutamadigim resimlerden dir.

Evet en hoslanmadigim ise ; ögle sicaginda irgatlara esek üzerinde dökmeden götürmen gereken periskayi götürmekti, periska yazin yenen en güzel yemekti.Birde tereyagli kaydirma…Beni en çok üzende fakir kadinlarin o yemeklerinden bir iki artirarak evlerine ekmek götürme çabalariydi.

Beni en çok korkutan ise; deste toplamakti. Çünkü deste altindan yilan ve fare çikardi.
Beni en çok sevindirende özenle yapilmis bos kus yuvalariydi.
Benim en güzel yaptigim ve de hosuma giden ise; kagni arabasi ile harmana sap tasimakti..Öncelikle bu isleri yapmak için iyi bir kagni arabasina sahip olmak gerekirdi.Iyi bir kagni arabasi da , dingilinden iyi ses çikartan kagni arabasidir..Kagni arabasinin iyi ses çikarmasi için agaç dingillerinin tereyagi ile yaglanmasi gerekirdi. Bu yagda yola çikmadan kagniya sürülür, kagni arabasi da gacindiyarak yoluna devam ederdi. Yolda sürtünmekten dolayi sesi kesildigi anda kagni hareket halindeyken kagninin altina girer ve tereyagini sürerdik..Bu tereyagi sürülmese tekerlek yanardi.

En çok hosuma giden ise harmana gelen saplarin yikilmasindan sonra saplarin üzerine kagni üzerinden atlayarak sap üzerinde yatmak ve yuvarlanmakti..

Harmana gelen saplar bir kenarda yigilir,tüm ekin biçme islemi bittikten sonra düven islemine geçilirdi.Saplar ögle düzelenle yigilirdi ki bir yagmur yagdiginda kesinlikle altina geçmezdi sadece üzerindeki islanan kisim etrafa saçilarak kurutulurdu.

Harman vakti günesin bir minare boyu yükselmesinden itibaren günes batincaya kadar devam ederdi..Sebebi ise isik yoktu bu islerde idare ve lamba ile olmazdi…Daha sonralari lüks çikti lüks isiginda veya ay isiginda harman isleri yapilmaya basladi.


Harman hazirliklarina gelince, önce kenarda toplu duran saplar anadutlarla 10 m.*10 m.daire seklinde olan yuvarlak bir meydana yarim metre kalinliginda kuru saplar serilir ve hayvanlar düvene kosulur ve düvenler üzerine oturularak daire seklinde harmanin etrafinda dolasilarak saplarin çakmak taslari vasitasiyla kesilerek saman haline gelmesi için hiç durmadan saplar saman oluncaya kadar sürülürdü. Sürme islemi devam ederken saplar kesilir ve harman düzlesirdi.. Tabii ki harmanin altinda kesilmemis saplar kasilirdi. Bunun içinde harmanin aktarma islemi yabalarla yapilirdi . Her çocuk gibi aktarma islemini o sicakta bile hosumuza giderdi..Bu arada düvene kosulan hayvanlar sulanir ve dinlenirdi. Öküzü ve ati olanlar hayvanlarini gölgede hayvanlarini dinlendirir , kömüsü olanlar ise serinlemeleri için göle yatmaya gönderilirdi. Harmanda çalisanlarda yemeklerini yer namazlarini kilarlar,Kömüsü olanlar ise ögleyin kömüslerini su dolu göle getirerek hayvanlarin serinlemesini saglarlardi .

Harman eger hava sicaksa bir gün içinde saman haline gelir, aksamda sürgülerle toplanarak yigin haline getirilirdi. Bundan sonra ise ertesi günkü saplar harmana anadutlarla serilir ve ertesi güne hazirlik yapilirdi.. Bu hazirliklar aksam saat 21.00 e kadar devam eder, ertesi gün günesin dogma saatinde tekrar baslardi.
Bu süreçte saman haline gelen mahsul ilk uygun esen rüzgarda poyrazda savrulur ve bugday,arpa vs..dövülen samanin cinsine göre mahsül alinirdi…Isin en zevkli yeri ise harmanin savrulmasi saptan bugdayin ayrilma safhasiydi.Genellikle yazin bu rüzgar aksam günes batmadan bir iki saat önce çikar bazi günler hariç günes batmasiyla son bulurdu.

Aksam rüzgarin çikmasiyla birlikte evin en tecrübeli erkegi yabayi ele alir yavas yavas samani savurarak rüzgarin istikametini tespit eder ve uygun bulunmasi halinde tüm yetiskinlerin katildigi savurma islemine baslanirdi.. Savurma isleri üç dört kisinin katilimiya bir taraftan yapilirdi. Harman savurmayi su sekilde düsünebilirsiniz rüzgarli bir havada fiskiyeli bir havuzun sulari havada nasil savrulursa harmanda samanin savrulmasi da ayni manzarayi meydana getirirdi.

Yabalarla saman savruldukça hububat taneleri samandan ayrilir ve yerde bir yarim ada belirdi.
Savrulma isi bittikten sonra bu çeç ( hububat birikintisi ) elekten geçirilmek üzere tekrar rüzgarda elenir vu çuvallara haklarla ölçülerek konurdu..Bilahare bu bugdaylar tohumluk ve unluk olarak ayrilirdi.

Harmanda genelde aileden bir kisi saplarin içinde bir yorgan içerisinde yatardi.Bunun sebebi emniyet için degil sadece gece esecek firtina , yagmur ve hayvanlarin verebilecegi zarardan korumak içindi..Harmanda yatmak her küçük çocugun bir hayaliydi orada uyumak , yildizlari seyretmen sabah serinliginde derin uykuya dalmak yeni dogan günesi seyretmek ve sabah soguklugunda onun sicakligini hissetmek ayri bir duyguydu…Inanin su an burnuma sap kokusu geldi ………

Baska bir koku daha geldi burnuma bu harman vakti, Yogurtlu ve yumurtali taze fasulye ; o lezzeti hiç unutamiyorum.Yumurtali fasulyeyi Türkiye de herkes yapiyor ve biliyor ama yogurtluyu bilen yok.Yogurtlu fasulyenin yapilisini burada anlattiktan sonra bununla ilgili bir animi da anlatacagim.

Yogurtlu Fasulye :
Malzeme : Yeteri kadar olgunlasmamis ( kartlasmamis ) taze fasulye
Süzme Yogurt
Sarimsak
Tereyag (Kö)
Kirmiz biber ve nane
Yapilisi : Taze fasulye suyuna haslanir ve pisirilir.(Suyu süzülmez) Bir kayik tabaga veya tabaklara alinir.üzerine daha önce hazirlanan ve özenen sarimsakli yogurt dökülür,Istege bagli kirmizi biber ve nane yogurt üzerine dökülür, üzerine kizartilan bol miktarda tereyagi dökülür.( Agzim sulandi) Sicak sicak yenir .Dibinde kalan sulu kismi ise en lezzetli kismi olup, ya sicak bazlama bandirilarak yenir veya kasiklanir.

Yogurtlu Fasulye anima gelince; Ben yeni evlendim Istanbul’dayim. Arkadasim aksam yemegine gelecek hanim ne yapalim diye sordu..Bende Çorba –Biftek-Pilav-Salata-Tatli yapmaya karar verdik. Ben birde yogurtlu Fasülye yapalim dedim…Yaptik Çorba ve et yemeginden sonra hanim kayik tabakta mis gibi köy tereyagli taze fasulyeyi masaya getirince ortalik nefis kokudan karisti..Bu ne diye sordular, Bende anlattim.Sasirdilar..Servis yapildiktan sonra arkadasin önünden fasulye dolu kayik tabagi alamadik.Hala o günü fasulyenin lezzetini anlatir.

Harman müddetince yavas yavas saman yiginlari olusurdu bu saman yiginlari harmanin bir kenarinda harman sonuna kadar durur, harman sonunda evlerin samanliklarina tasinirdi. Evet benim en sevmedigim islerden biride buydu.Çünkü küçük saman tanecikleri esinti ile boynumuzdan sirtimiza kadar girer ve kasinti yapardi..O zaman haftada bir yikanir.Ev de tüp yok su tasima elektrik yok.Artik siz düsünün Ilgaz dahil en fazla suyu olan köyde Bizim Köyümüzdü.

Samanlik denince aklima benim sonbaharda toplanan aliçlarin büyüklerimiz tarafindan samanlikta samanlarin içine kisin yenmek üzere saklanmasi ve kisin yerinin bizlere söylenmesi oradan samanin içine dalarak tazecik aliçlarin yememiz bizler için ayri bir zevkti…

Samanlar; harmandan kagni arabalari üzerine konmus çitlerle tasinirdi.Çitlere büyük yabalarla Samanlar atilir.( doldurulur) evin varsa küçükleri ve yaslilari tarafin daha çok saman almasi çitin içi ayaklarla çignenir ve doldurulurdu.

Köyümüz harmanlarinda ikindi vakti degisik bir hareketlilik göze çarpardi. Yaylaya gidecekler götürecekleri yiyecekleri, ihtiyaç duyulan diger malzemeleri hazirlar ve günes batimina iki minare boyu kala yavas yavas Saban dededen Aglardindan yola çikarlar tüm yaylacilar Binektasi Yokusunda bulusurlardi.Genelde harman vakti evin gençleri yaylaya aksam vakti gider,sabah erkenden gün dogumuyla dönerlerdi. Dönüslerinde oradan da yiyecek gelirdi..Bakraçlarda yogurtlar,tabaklarda kaymaklar, ayrica irgatliklarda lazim olan torba yogurtlari….

Harman sonu bir garip bir burukluk olurdu harman yerlerinde… Civil civil hareketli günler, bir sessizlige bürünür temizlik için yakilan atesler sanki harmanlarin bir göz yasi gibi gelirdi bana, ama biz çocuklar yine kendimize hemen bir eglence bulurduk. Bu bos düz harman yerinde çember çevirirdik . Çünkü köyümüzde baska düz alan yoktu..Çember altilik bir demirden yapilan 30-40 cm çapli bir çemberin üzerine takilan bir demir çubuktan meydana gelmis bir oyuncakti.Baska oyuncagimiz yoktu..Bir de telgraf tellerinden yapilmis tel arabamiz..Bu oyuncaklarda hali vakti yerinde olanlarin çocuklarinda vardi..Iste böyle.Ha çocuklar ne oynardi..Bilinen çizgi oynu,dalya,çaput top, çelik çomak,biraz büyükler uzun esek,viz,saklambaç baska oyunumuz yoktu..Radyo yoktu. Mani, masal dinlerdik.

Harmanlarimiz güzel yüzü ; sonbaharda ilk yagmurlarla birlik çikan bugday yesillikleri ile gülerdi…O zaman misafirleri gelirdi..Esekler, sigirlar vs ..Çikan yesillikleri yemege…Sonra kar yagar kis gelir harmanlara daha kimse gitmez hal hatir sormaz, unutulur giderdi.Ta ki yeni harman vaktine kadar…


Yazan : Arif Kirkpinar      01.07.2007

5 Günlük Hava Tahmini

Merkez Bankası Döviz Kurları
Copyright 2017 © kesekoyluyuz.biz
Tüm hakları saklıdır.